تارخ انتشار: یکشنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۶ - ۱۱:۴۰
کد خبر : 204752
چاپ خبر

به قلم سمیه حسنی، کارشناس ارشد مهندسی مکانیک

همه آنچه در مورد «بنزین» باید بدانیم

4-7-620x407

این سوخت را نخستین بار در آلمان «بنزین» نامیدند. بر خلاف تصور برخی که فکر می‌کنند نام بنزین از نام برتا بنز (Bertha Benz) گرفته شده، این نام از ماده شیمیایی بنزن می‌آید. در بسیاری از کشورها و زبان‌ها نیز نام آن بنزین یا بسیار شبیه به بنزین است.

به گزارش کرج رسا، پیش از اختراع موتورهای درون‌سوز در نیمه‌های قرن نوزدهم، بنزین را در بطری‌های کوچک برای کشتن شپش و تخم آن می‌فروختند. در آن زمان کلمه پترول یک نام تجاری بوده و این روش درمان بعلت خطر شعله ورشدن و خطر ایجاد حساسیت پوستی برای مدت طولانی به کار نرفت. در طول جنگ فرانسه–پروس در سال ۱۸۷۱-۱۸۷۰ در پاریس جهت استفاده علیه حمله احتمالی پادشاهی پروس در شهر بنزین ذخیره شد. چگالی بنزین ۰٫۷۱۹ گرم بر سانتی‌متر مکعب است و به همین دلیل همیشه بر روی آب شناور می‌ماند به همین علت آب ابزار خوبی برای خاموش کردن آتش بنزین نیست.

مزایای بنزین و سوخت‌های مایع نسبت به سوخت‌های جامد

•    پس از سوختن ، خاکستر بر جا نمی‌گذارند.
•    سوخت‌های مایع را می‌توان در محوطه‌ای دور از محل مصرف و به اشکال مختلف انبار کرد.

•    سوخت مایع خود به خود آتش نمی‌گیرد و چنانچه فرار نباشد، در اثر ماندن فاسد نمی‌شود.
•    سوخت‌های مایع ، وزنشان ۳۰% و حجمشان ۵۰% کمتر از سوخت‌های جامد با همان ارزش حرارتی است.
تجزیه شیمیایی و محصول: به طور کلی بنزین معمولی عمدتاً مخلوطی است از پارافین‌ها، آلکان‌ها، نفتن‌ها، سیکلو آلکان‌ها، آروماتیک‌ها و اولفین‌ها آلکن‌ها که نسبت‌های دقیق به عوامل زیر بستگی دارد:
•    پالایشگاه نفت که سازنده بنزین است از این نظر که پالایشگاه‌ها یکسری واحدهای پردازش مشابه دارند.
•    نفت خام مورد استفاده پالایشگاه در یک روز خاص.
•    درجه بنزین و به طور خاص عدد اکتان آن.

فراریت: فراریت بنزین از نفت دیزل جت  نه تنها به خاطر اجزای تشکیل دهنده اصلی بلکه به دلیل افزاینده‌ها که به آن افزوده می‌شود بیشتر است. فراریت مطلوب بستگی به دمای محیط دارد. در هوای گرم تر اجزایی از بنزین مورد استفاده قرار می‌گیرند که وزن مولکولی بالاتر و بنابراین فراریت کمتر دارند. در هوای سرد برای اینکه ماشین شروع به کار کند از اجزای با فراریت بسیار کم استفاده می‌شود. در هوای گرم فراریت اضافی باعث اشباع شدن بخار می‌شود که در این حالت احتراق رخ نمی‌دهد.

رنگ بنزین و کارکردهای آن

رنگ بنزین، محصولی ساده است که برای شناسائی بنزین از دیگر فرآورده های نفتی در تمامی مراحل فرآیند پالایش و پخش فرآورده، به آن افزوده می‌شود و رنگ قرمز آن بیشترین مصرف را دارد و به بنزین معمولی اضافه می‌شود. محصولات نفتی مانند بنزین، بنزین سوپر، گازوئیل، نفت سفید و … به لحاظ ظاهری همگی شفاف و بی رنگ و شبیه آب هستند و به راحتی قابل تشخیص نیستند که برای متمایزشدن محصولات نفتی و تشخیص راحت تر آن ها از یکدیگر، مقدار اندکی رنگ مخصوص به هر یک از این محصولات اضافه می‌شود. این محصول اگر چه در ظاهر ساده، نقشی حیاتی و مهم ایفا می‌کند و آن حفظ ایمنی به دنبال شناسایی آن از اولین مراحل تولید در پالایشگاه ها تا مرحله توزیع و عرضه در پمپ بنزین ها، فروشندگی‌های مجاز و حتی غیرمجاز است. این رنگ موجب می‌شود تا علاوه بر جلوگیری از اشتباه متصدیان جایگاه ها و تفکیک بنزین سوپر و معمولی در هنگام فروش، ایمنی بیشتر افراد که به هر نحوی با آن سر و کار دارند، حفظ شود. رنگ بنزین که بیشترین کاربرد آن برای شناسایی بنزین سوپر و معمولی از دیگر فرآورده ها است، در دیگر فرآورده‌ها نیز کاربرد دارد، اما مصرف اصلی آن در بنزین است و به همین دلیل رنگ بنزین نامیده می‌شود. این رنگ در صنعت پالایش اهمیت زیادی داشته و فقدان آن خطرات جانی و مالی بسیاری را به دنبال خواهد داشت، زیرا بنزین فرآورده‌ای با قابلیت انفجار و اشتعال سریع بوده و چنانچه با سایر فرآورده‌ها اشتباه گرفته شود، زیان‌های جبران ناپذیری را به همراه خواهد داشت، به همین منظور به بنزین، رنگ قرمز اضافه می‌شود و هم اکنون در پالایشگاه‌ها و جایگاه‌های کشور، رنگ قرمز را برای متمایز کردن بنزین معمولی برگزیده‌اند و رنگ سبز نیز به منظور تشخیص بنزین سوپر به آن افزوده می‌شود.

انواع رنگ بنزین: رنگ بنزین در دو نوع پودری و مایع وجود دارد که نوع مایع آن به لحاظ زیست محیطی محصولی مناسب تر بوده و آلودگی های رنگ پودری را ندارد. رنگ پودری به مقدار مشخصی بنزین اضافه شده و حل می‌شود تا به صورت مایع درآمده و سپس توسط سیستم‌های توزین و تزریق به مخزن ذخیره نهایی اضافه شود.

 

139501161013326087450564

 

عدد اکتان بنزین چیست؟

عدد اکتان بنزین را بهتر بشناسیم: اگر اطلاعات مختصری در مورد موتورهای ۴ زمانه بنزینی داشته باشید، می دانید که یکی از این زمانها را تراکم می نامند و تراکم زمانی روی می دهد که مخلوط بنزین و هوا توسط پیستون تا حد مشخصی متراکم شده و پس از پایان زمان تراکم، بوسیله جرقه شمع، این مخلوط محترق می‌شود. میزان تراکم  انجام شده را با عددی به نام نسبت تراکم می سنجند که در موتورهای قدیمی این نسبت تراکم  ۵ به ۱ و در موتورهای بسیار پیشرفته تا ۱۲ به ۱ قابل افزایش می‌باشد.

اما زمانی که مخلوط سوخت که ماده ای با قابلیت اشتعال بالاست زودتر از زده‌شدن جرقه توسط شمع و بواسطه تراکم، محترق شود. موتور دچار کوبش (Knock ) خواهد شد که این مساله برای موتور بسیار مضر است. وقتی که بنزین از طریق انژکتور به داخل سیلندر اسپری می‌شود و با اکسیژن ترکیب می‌شود، طراحان موتور انتظار دارند این سوخت به حالت گاز در آنجا بماند تا زمانی که شمع‌ها روشن شوند و باعث انفجار برای حرکت به سمت پایین پیستون برای ایجاد نیرو شوند. مدت زمان این انفجار بسیار حیاتی است، بنزینی که خیلی سریع مشتعل شود باعث ایجاد ضربه می‌شود که این عمل خروجی و کارایی موتور را کاهش می‌دهد و حتی در شرایط بد می‌تواند به موتور آسیب فیزیکی برساند.

یکی از راههای بالا بردن قدرت و توان خروجی موتور خودروها، بالابردن نسبت تراکم آنهاست، اما این امر تنها با بالا بردن توان مقابله سوخت در برابر خودسوزی در اثر متراکم شدن بدست می‌آید ، پس با پیشرفت در تکنولوژی ساخت موتورها، نسبت تراکم نیز از عدد قدیمی ۵ به ۱ فاصله گرفته و افزایش می‌یابد و در نتیجه نیاز به سوختی با مقاومت بالاتر در برابر خودسوزی در خودروهای جدیدتر ضروری می‌گردد. اما آن چه که مشخص می‌نماید که سوخت تا چه میزان توانایی متراکم شدن قبل از احتراق خودبخودی ( خودسوزی ) را داراست، عدد اکتان می‌نامند. عدد اکتان بنزین هیچ ربطی به میزان قدرت آن ندارد، این عدد فقط بیان کننده این است که این سوخت قبل از اشتعال تا چه حد می‌تواند فشرده شود، هرچقدر عدد اکتان بالاتر باشد، احتمال اشتعال تحت فشار آن کمتر است.

عدد اکتان از کجا بدست می‌آید: زمانی که نفت خام در پالایشگاهها تصفیه می‌شود، زنجیره‌های هیدروکربن با طولهای متفاوت بدست می‌آید و این زنجیره‌های جدا از هم با ترکیب شدن با یکدیگر سوختهای متفاوتی چون بنزین، گازوئیل، نفت سفید و غیره را حاصل می‌نمایند. بطور مثال حتما نامهای متان، پروپان و بوتان را شنیده‌اید که همگی هیدروکربن هستند. متان دارای یک اتم، پروپان ۳ اتم و بوتان ۴ اتم کربن می‌باشند. برخی دیگر از هیدورکربنها نیز شامل پنتان با ۵ اتم، هگزان با ۶ اتم، هپتان با ۷ اتم و اکتان با ۸ اتم کربن می باشند. آزمایشات مختلف نشان داده هپتان دارای خاصیت متراکم شدن بسیار ضعیفی است و در مقابل اکتان قابلیت متراکم شدن بسیار بالایی دارد. پس اگر بنزینی دارای مقادیر بسیار بالایی از اکتان باشد، بنزین بسیار خوبی از نظر مقاومت در برابر خودسوزی محسوب می‌شود. اما در مقابل، هپتان بسیار سریع در اثر تراکم ناچیز، محترق خواهد شد پس با توجه به اینکه این ۲ هیدروکربن از لحاظ خواصی چون نقطه جوش و تبخیر تقریبا یکسان بودند، بعنوان مبنایی برای مقاومت خودسوزی سوخت در برابر متراکم شدن انتخاب شدند، و با دادن عدد ۱۰۰ به اکتان و ۰ به هپتان نسبتی به نام عدد اکتان بدست آمد. بطور مثال بنزینی با عدد اکتان ۸۷ ، دارای نسبت ۸۷ اکتان به ۱۳ هپتان می باشد. اما ساخت سوختی که متشکل از این میزان اکتان باشد هزینه تولید بسیار بالایی خواهد داشت و این ۲ ماده در حال حاضر تنها تشکیل دهنده‌های بنزین نیستند و مواد و افزودنیهای دیگری کار بالابردن عدد اکتان یا همان مقاومت در برابر خودسوزی یا کوبش موتور را برعهده دارند و نسبت هپتان – اکتان تنها برای ایجاد یک مبنای مقایسه ای و بعنوان یک بنزین ایده آل برای مشخص نمودن عدد اکتان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

عوامل موثر بر عدد اکتان

۱٫    ارتفاع از سطح دریا: هرچه ارتفاع از سطع دریا بالاتر باشد سوخت دیرتر دچار خودسوزی می‌شود که مانند این است که عدد اکتان بنزین بالاتر باشد. اگر با خودروی خود به مناطق کم‌ارتفاع همچون شمال کشور سفر کرده باشید حتما با افزایش شدید صدای موتور روبرو شده‌اید که دلیل آن نیز تاثیر ارتفاع بر اکتان سوخت می‌باشد. برای رفع این مشکل با تنظیم دلکوی خودرو، تنظیم موتور با دستگاه و فیلترگیری می‌توان خودسوزی سوخت را در این خودروها مرتفع و صدا را برطرف کرد.

۲٫    میزان رطوبت و دمای هوا: هرچه قدر که به میزان رطوبت هوا اضافه شود شاهد بالا رفتن عدد اکتان هستیم و همچنین هر چه‌قدر که دمای هوا کاهش پیدا کند دوباره شاهد افزایش این عدد اکتان خواهیم بود.

۳٫    سایر عوامل: نسبت تراکم موتور، آوانس و ریتارد دلکو، میزان کارکرد موتور، دمای موتور، نسبت بنزین و هوا که البته خودرو های مجهز به ECU چون می‌توانند نسبت هوا و سوخت رو اندازه‌گیری کنند و سوخت متناسب با دور موتور، دمای هوا، غلظت اکسیژن و… را وارد موتور کنند کمتر دچار مورد سوم می‌شوند.

بنزین بدون سرب از کجا می‌آید؟

سرب در بنزین چرا؟ اصولاً سرب چرا باید در بنزین وجود داشته باشد در حالی که بنزین یک مشتق نفتی است. سرب موجود در بنزین پس از پروسه تولید و به عنوان یک افزودنی به بنزین اضافه می‌شده است. البته سرب به طور طبیعی یک فلز جامد است و نمی‌توان آن را به طور مستقیم به بنزین وارد کرد. سربی که در بنزین وجود داشته ناشی از افزودن ماده‌ای به نام تترا اتیل سرب بوده که ماده‌ای بسیار سمی و خطر‌ناک است. علت افزودن این ماده به بنزین کاهش پدیده‌ای موسوم به کوبش یا ناک موتور و افزایش اکتان سوخت است. پدیده ناک ناشی از مصرف بنزین با اکتان پایین در موتور‌هایی با ضریب تراکم بالاتر است. هر چه اکتان بنزین پایین‌تر باشد در مقابل فشرده شدن در داخل سیلندر مقاومت کمتری از خود نشان می‌دهد و مشتعل می‌شود. به این ترتیب اگر از بنزین با اکتان پایین در موتور خودرویی با ضریب تراکم بالا استفاده شود، پیش از آنکه پیستون به نقطه مرگ بالا برسد، در اثر فشرده شدن مخلوط سوخت و هوا، بنزین مشتعل می‌شود و ضربه‌ای به پیستون وارد می‌کند. این ضربه به دلیل آنکه زودتر از موقع مناسب وارد می‌شود نمی‌تواند منجر به حرکت پیستون به سمت پایین شود و چون در زمان حرکت پیستون به سمت بالا وارد می‌شود به صورت یک کوبش در موتور حس شده و در نهایت منجر به آسیب به موتور می‌شود. برای جلوگیری از این پدیده، از سال‌ها قبل با استفاده تترا اتیل سرب در بنزین معمول بود. حتی زمان جنگ جهانی دوم هم استفاده از این ماده بود که به موتور جنگنده‌های نظامی امکان داد به قدرت‌های بالای ۱۰۰۰ اسب‌بخار دست پیدا کنند چرا که اکتان بنزین مورد استفاده آن‌ها را به اعدادی در حدود ۱۵۰ می‌رساند و به این ترتیب این موتور‌ها می‌توانستند با ضریب تراکم بالا ساخته شوند و ضریب تراکم بالا به معنی قدرت بیشتر است. به علاوه این ماده مانع از چسبندگی سوپاپ دود و نشیمنگاه آن می‌شود. البته اروپایی‌ها در سال‌های دور برای کمک به ارتقاء اکتان بنزین مصرفی خود از اتانول نیز استفاده می‌کردند. اتانول هر چند می‌توانست تا حدودی به افزایش اکتان کمک کند اما مشکلات خود را نیز داشت که مهم‌ترینشان جذب رطوبت توسط آن بود که باعث آسیب به مجاری سوخت‌رسانی خودرو می‌شد ضمن آنکه میزان حل شدن آن در بنزین نیز کمتر از تترا اتیل سرب بود و به این ترتیب استفاده از آن در اروپا هم کنار گذاشته شد.

 

Fuel-half

 

با وجود تمام این مزایا، وجود ترکیبات سرب داخل بنزین مشکلاتی را به دنبال داشت که به آرامی آشکار شدند و توجهات را به سمت یافتن جانشینی برای آن جلب کردند. انتشار سرب ناشی از بنزین‌های سرب‌دار یکی از بزرگترین تهدیدات برای سلامتی افراد جامعه است. سرب قابلیت نفوذپذیری و ماندگاری در سیستم عصبی را دارد و تحقیقات نشان داده وجود مقادیر بسیار اندکی از این ماده در خون کودکان سبب کاهش هوش آن‌ها می‌شود. یکی دیگر از مضرات بنزین‌های سرب‌دار، اثر مخربی است که ترکیبات سرب بر کاتالیزور‌های این خودرو‌ها بر جای می‌گذارند و به این ترتیب دولت‌ها ناچار شدند استفاده از بنزین‌های حاوی افزودنی سرب را متوقف کنند. با در نظر گرفتن این موضوعات و انبوهی از بیماری‌های دیگر مرتبط با سرب بود که از اواخر دهه ۸۰‌، روند حذف سرب از بنزین‌های تولیدی آغاز شد و ماده‌ای موسوم به MTBE  (Methyl Tertiary Butyl Ether) جایگزین آن شد.

MTBE: این ماده که امروزه در بنزین ویژه خودرو‌ها به طور کامل جانشین ترکیبات سرب شده دو وظیفه مهم را در زمان احتراق بر عهده دارد: نخستین وظیفه MTBE بدون شک افزایش اکتان بنزین است تا بنزین بتواند خود را ضریب تراکم بالای موتور‌های جدید همراه کند. در کنار این MTBE به دلیل آنکه در ترکیب خود اکسیژن دارد، وقتی واکنش نشان می‌دهد از خود اکسیژن آزاد می‌کند. این اکسیژن آزاد شده در محفظه احتراق به سوختن بهتر هیدروکربن‌ها کمک می‌کند و به این ترتیب میزان کمتری هیدروکربن نسوخته از موتور خارج می‌شود که خود کمک موثری در زمینه کاهش آلایندگی خودرو‌ها است.

به طور کلی با افزودن MTBE تا ۱۵‌درصد حجمی به بنزین موتور می‌توان انتشار هیدروکربن‌های نسوخته را تا ۷٫۵‌درصد و مونواکسید کربن را تا ۱۴٫۵‌درصد کاهش داد ضمن آنکه به دلیل جلوگیری از بروز پدیده ناک، از آسیب به موتور هم جلوگیری می‌شود.

دردسر‌های MTBE: هر چند MTBE اثرات زیان بار تترا اتیل سرب را بر سلامت انسان ندارد، اما احتمال آلودگی زیست‌محیطی توسط آن بسیار بالا است، MTBE با نسبت بالا در آب حل می‌شود و می‌تواند منابع آب‌های زیر‌زمینی را آلوده کند. نشتی بنزین از مخازن زیر‌زمینی پمپ بنزین‌ها خطر اصلی در این زمینه است. هر چند تحقیقات نشان دادهMTBE  اثرات سرطانی ندارد اما محدوده‌های مجازی برای میزان MTBE موجود در آب آشامیدنی وضع شده است. از سوی دیگر تماس این ماده با پوست می‌تواند منجر به بروز حساسیت‌های پوستی شود و به همین دلیل اکیداً توصیه می‌شود از بنزین برای شست‌وشوی دست‌ها و ماشین‌آلات استفاده نشود. این ماده به طور خالص خاصیت خوردگی داشته و به همین دلیل حمل و نقل آن نیاز به مراقبت‌های ویژه‌ای دارد ضمن آنکه قابل اشتعال نیز هست. با وجود این معایب و البته این نکته که استفاده از آن اندکی قیمت بنزین را بالا می‌برد، در حال حاضر بهترین مکمل برای افزایش اکتان همین ماده است و در سرتاسر جهان نیز از آن استفاده می‌شود.

روش تشخیص بنزین سوپر و معمولی : روش های تشخیص بنزین سوپر از بنزین معمولی، اولین مشخصه رنگ بنزین است که بنزین سوپر معمولاً به رنگ های سفید و سبز و رنگ بنزین معمولی صورتی مایل به قرمز می باشد. یکی دیگر از ویژگی‌های بنزین سوپر بالا بودن جهش و پریدگی آن نسبت به بنزین معمولی است و برای آن‌که مطمئن شوید که آب در بنزین سوپر وجود دارد یا نه، با ریختن چند قطره بنزین سوپر روی یک ورق کاغذ نباید اثر خاصی روی آن باقی بماند؛ در صورتی که ورق کاغذ حالت صاف خود را از دست داد، یعنی این‌که فرآورده به آب آغشته بوده است.
بوی متفاوت بنزین سوپر و معمولی را از دیگر روش های تشخیص آن‌ها می‌باشد. تفاوت گاز‌های خارج شده از باک خودرو در هنگام سوخت‌گیری هم از نکات مهم در شناسایی فرآورده‌ها می‌باشد. با توجه به این که هنگام سوخت‌گیری و قرار گرفتن نازل در باک خودرو، فرآورده مورد نظر قابل مشاهده نیست، گاز خارج شده می‌تواند راه مناسبی برای تشخیص نوع بنزین باشد. به این منظور اگر گاز خارج شده از باک خشک بود بنزین سوپر، اگر چرب بود بنزین معمولی و اگر بسیار بدبو بود گازوییل است. برای تشخیص بنزین از گازوئیل نیز در صورت باقی ماندن گاز بنزین روی دست، در ابتدا لکه باقی نمی‌ماند، اما بعد از مدتی در صورت پاک نشدن، به لکه‌ای سفید تبدیل می‌شود که این نشانه بنزین است.

چگونه بفهمیم که آیا خودروی ما به بنزین سوپر احتیاج دارد یا بنزین معمولی؟

تقریباً در دستورالعمل همه وسایل نقلیه عدد اکتان بهینه برای آن وسیله درج شده است. برخی از خودروهای لوکس یا مسابقه‌ای از هشداری بر روی درب باک استفاده می‌کنند که بر روی آن نوشته شده فقط از سوخت بدون سرب با کیفیت بالا استفاده کنید. هر خودرو با توجه به نوع موتور خود، نیازمند بنزینی با اکتان متفاوت است که در دفترچه‌ی راهنمای خودرو بدان اشاره شده است. دانستن عدد اکتان مناسب و استفاده‌ی آن در هنگام سوخت‌گیری امری مهم است که سبب استفاده‌ی بهینه از موتور و افزایش عمر مفید آن می‌شود که توجه به این نکته در مورد خودروهای با اکتان بالا ضرورت بیشتری می‌یابد، زیرا اگر به خودرویی که به بنزین معمولی احتیاج دارد، بنزین سوپر زده شود فقط از توان خودرو کاسته می شود ولی اگر به خودرویی که به بنزین سوپر احتیاج دارد، بنزین معمولی زده شود، هر بار قبل از رسیدن پیستون به بالاترین نقطه در سیلندر، بنزین اشتعال پیدا کرده و پیستونی را که هنوز حرکت سر بالایی خود را کامل نکرده به پایین می‌راند. نتیجه‌ی آن، فشار به مجموعه‌ی پیستون، شاتون، میل لنگ و سوپاپ‌هاست و معمولاً با صدای خشنی همراه است و عدم توجه به این مورد در دراز مدت سبب آسیب به موتور و کاهش عمر مفید آن می‌شود.

 

2

 

آیا می توان بنزینهای مختلف را با یکدیگر مخلوط کرد؟

آنچه به صورت یک باور غلط در فرهنگ مردم جا افتاده، این است که ترکیب کردن بنزین سوپر و معمولی کار درستی نیست. در حالیکه بر طبق تحقیقات و آزمایشات انجام شده حتی با وجود ترکیب بنزین با افزودنیهای متفاوت، مشکلی برای خودروی شما پیش نخواهد آمد و در صورت موجود نبودن بنزین با اکتان لازم برای خودرویتان می‌توانید به راحتی با ترکیب دو نوع بنزین با یکدیگر به عدد اکتان لازم دست یابید، مثلا اگر اعداد ۷۴ و ۹۵ برای بنزینهای موجود در ایران واقعی باشد با پرکردن ۵۰ باک با بنزینهای سوپر و معمولی، بنزینی با اکتان ۸۴.۵ خواهید داشت، البته برای این کار قبل از خالی شدن کامل باک، ابتدا میزانی که می‌خواهید از بنزین معمولی داخل باک بریزید و پس از آن مابقی را با بنزین سوپر پر نمایید، ممکن است مخلوط شدن ۲ سوخت مدتی به طول انجامد بنابراین تا چند دقیقه اول ممکن است کوبشهایی ناشی از سوختن بنزین معمولی در خودروهای فاقد ناک سنسور و عدم شتابگیری کافی در خودروهای دارای ناک سنسور احساس شود. لازم بذکر است این کار برای خودروهایی چون ۴۰۵ های کاربراتوری، پراید و به طور کل خودروهایی که اکتان بنزین معمولی برای آنها کم و سوپر هم زیاد محسوب می‌شود بدلیل عدم وجود بنزین با عدد اکتان بین بنزین معمولی و بنزین  سوپر در کشور، روش خوبی محسوب می‌گردد چرا که استفاده از اکتان بالاتر از حد لازم برای چنین خودروهایی جز هدر دادن پول، منفعت دیگری برای خودرویتان ندارد و استفاده از اکتان پایین تر هم با خودسوزی سوخت به موتور خودروی شما آسیب می‌رساند و در صورت تنظیم موتور بر مبنای اکتان بنزین معمولی هم از شتاب خودرویتان کاسته می شود. در برخی نمونه های وارداتی که بنزین با اکتان بیش از ۹۵ برایشان توصیه گردیده نیز باید به بنزین سوپر حتی مواد افزودنی بالا برنده اکتان نیز اضافه شود تا این خودروها با مشکل روبرو نشوند، البته در این مورد حتماً باید دقت شود این افزودنیها دارای سرب نباشند، چرا که سرب ظرف چند دقیقه Catalyst Converter خودروی شما را از کار خواهد انداخت.

استانداردهای آلایندگی یورو برای سوخت خودرو

افزایش عدد یورو در استاندارد سوخت به معنی اعمال سختگیری‌های بیشتر است. وقتی بنزین و گازوئیل در موتور خودرو می‌سوزد گاز خروجی از لوله اگزوز خودرو می‌تواند موجب آلودگی محیط شود. هر چه فرآیند تصفیه سوخت بهتر انجام شده باشد مواد ناخالص بیشتری از ترکیب سوخت حذف می‌شود و بر این اساس استاندارد سوخت بالاتر خواهد بود. استاندارد آلایندگی یورو که از یورو ۱ شروع شده و اکنون به یورو ۶ رسیده است، حداکثر مقدار مجاز برای انتشار گازهای آلاینده خودروهای جدید که در اتحادیه اروپا فروخته می‌شود، تعریف می‌کند. به گزارش پژوهشگاه صنعت نفت، در این استانداردها انتشار اکسیدهای نیتروژن، هیدروکربن‌ها، هیدرو کربن‌های بدون متان، مونوکسید کربن و ذرات معلق در نظر گرفته شده است. مقادیر مجاز در این استاندارد براساس میزان وزن آلودگی خروجی به تفکیک آلاینده (برحسب گرم) بر مسافت طی شده (بر حسب کیلومتر) و بر اساس گروه خودرو و نوع سوخت مصرفی بیان می‌شود.

استاندارد یورو ۴: استاندارد سوخت یورو‌۴ اروپا سال ۲۰۰۵ تعریف شده است. یکی از مشخصات و ویژگی‌هایی که در سوخت بنزین حد مجازی برای آن در نظر گرفته شده مواد آروماتیک و حلقوی است که براساس استاندارد یورو‌۴ مقدار مجاز در‌نظر گرفته شده برای این گروه از ترکیبات حداکثر ۳۵ درصد است. الفین از دیگر ترکیبات شیمیایی است که برای آن محدوده استانداردی در نظر گرفته شده است. در بنزین با استاندارد یورو‌۴ حداکثر ۱۸ درصد الفین به عنوان حد مجاز در نظر گرفته شده است. از دیگر ویژگی‌های بسیار مهم برای سوخت بنزین مصرفی در خودرو‌ها میزان گوگرد موجود در آن است که براساس استاندارد یورو‌۴ میزان گوگرد نباید بیش از ۵۰ppm باشد (ppm واحد در یک میلیون). این در حالی است که در استانداردهای قبلی میزان مجاز در نظر گرفته شده برای گوگرد موجود در سوخت خودرو‌ها ۱۰۰ تا ۲۰۰ یا حتی ۶۰۰ppm در نظر گرفته می‌شد. استاندارد یورو‌۴ از جمله استانداردهای سختگیرانه است که در تعیین این استاندارد حد مجاز در نظر گرفته شده برای بسیاری از ترکیبات بیماری‌زا که به افزایش آلودگی در شهرهای بزرگ منجر می‌شود تغییر پیدا کرده است. این سوخت به طور کامل بدون سرب است و عدد اکتان آن نیز بین ۹۱ تا ۹۵ است.

استاندارد یورو ۵: استاندارد یورو ۵ اروپا سال ۲۰۰۹ معرفی شد. بر اساس این استاندارد سوخت یورو ۵ حداکثر دارای ۳۵ درصد مواد آروماتیک، ۱۸ درصد الفین، یک درصد بنزن، ۲٫۷ درصد اکسیژن و ۱۰ppm سولفور است. این سوخت بدون سرب است و عدد اکتان آن بالاتر از ۹۵ است.

سلامت

سوختن بنزین مقدار زیادی دوده تولید می‌کند. بسیاری از هیدروکربن‌های غیر آلیفاتیک که به طور طبیعی در بنزین موجودند (مخصوصا هیدروکربن‌های آروماتیک مانند بنزن) مشابه بسیاری از افزاینده‌های ضدضربه سرطان زا هستند. به همین دلیل هرگونه نشت بنزین در مقیاس بزرگ باعث تهدید سلامت عموم و محیط می‌شود. بنزین همچنین یکی از منابع گازهای آلاینده‌است. حتی بنزینی که دارای سرب یا گوگرد یا دیگر ترکیبات شیمیایی نباشد. اگزوز موتوری که در حال حرکت است تولید دی اکسید کربن، اکسیدهای نیتروژن و مونوکسید کربن می‌کند. علاوه بر این بنزین نسوخته پس از تبخیر از مخزن در جو با نور خورشید واکنش داده و تولید مه‌دود فتوشیمیایی می‌کند. در صورت استفاده ناصحیح از بنزین به عنوان ماده‌ای که قابل استنشاق است بنزین سلامت رابه خطر می‌اندازد.

مهم‌ترین آلاینده‌هایی که در نتیجه سوختن بنزین در خودروها وارد محیط زیست می‌شود عبارتند از دی‌اکسیدگوگرد، اکسیدهای کربن، گوگرد و نیتروژن، ترکیبات حلقوی و بنزن. این ترکیبات وارد محیط زیست شده و پیامدهایی به همراه دارد که مهم‌ترین این پیامدها آلودگی هواست. باید توجه داشت که فقط توجه به استانداردسازی سوخت کفایت نمی‌کند، بلکه باید این استانداردسازی در فرآیند تولید خودروهای جدید نیز مورد توجه قرار گیرد. بخشی از آلاینده‌ها در نتیجه ناقص‌سوزی سوخت در موتور خودرو ایجاد می‌شود. به عبارت دیگر باید موتور خودرو با سوخت مصرفی تطابق داشته باشد، زیرا در غیر این صورت موتور خودرو درست کار نمی کند و همچنان شاهد انتشار بیش از اندازه آلاینده‌ها در محیط خواهیم بود.

کاهش آلودگی هوا نیازمند همکاری است

کاهش آلودگی هوا و پیامدهای آن هدفی است که دستیابی به آن مستلزم همکاری سازمان‌ها و نهادهای مختلف است. یکی از این نهادها وزارت نفت است که وظیفه تولید بنزین و سوخت مناسب و رعایت استانداردهای بین‌المللی در تولید سوخت را بر عهده دارد. خودروسازها از دیگر سازمان‌هایی هستند که در رسیدن به این هدف نقش مهمی ایفا می‌کنند. خودروسازها باید خودروهایی با موتور مناسب تولید کنند. خودروهای جدید باید مجهز به موتوری باشد که بتواند با بنزین استاندارد یورو‌۴ کار کند. اگر در موتور خودرو اشکالات یا نواقصی وجود داشته باشد نمی‌تواند با این سوخت کار کند. برای خودروهای قدیمی که موتورشان با این سوخت سازگاری ندارد می‌توان از مبدل‌های کاتالیستی استفاده کرد که روی اگزوز خودرو قرار می‌گیرد و گازهای آلاینده را تصفیه می‌کند. توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی از دیگر راهکارهایی است که می‌تواند مسیر رسیدن به این هدف را هموار سازد. باید توجه کرد عامه مردم نیز نباید چنین تصور کنند که در محقق شدن این هدف نقشی ندارد. آنها می‌توانند با همکاری در زمینه‌های مختلف، محیط زیست را از این معضل نجات دهند.

چند نکته مهم

مطلب قابل ذکر دیگر نیز این است که در خودروهای با تکنولوژی جدید هیچ گاه باک خودرو را تا انتها پر نکنید و به محض قطع کردن نازل پمپ بنزین دست از بنزین زدن بکشید و حتی به فکر رند کردن مبلغ نیز نباشید، چرا که تا آخر پرشدن باک باعث آسیب رساندن به Carbon Canister خودروی شما خواهد شد، همچنین از خالی شدن باک تا انتها نیز بپرهیزید چرا که این امر هم باعث ورود آشغالهای کف باک به درون سیستم سوخت رسانی می‌شود و هم در برخی خودروها باعث گرم شدن بیش از حد پمپ بنزین می شود.

 

سمیه حسنی، کارشناس ارشد مهندسی مکانیک somayehasani@yahoo.com

سمیه حسنی، کارشناس ارشد مهندسی مکانیک
somayehasani@yahoo.com

 

پاسخی بگذارید

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

مجتمع فنی تهران شعبه البرز
آخرین اخبار
%u0637%u0631%u0627%u062D%u06CC %u0633%u0627%u06CC%u062A
طراحی سایتسئوسرویس و تعمیر کولر گازیفروش ویلا و اجاره ویلااجاره ویلافروش ویلا