جدا از این تصور که صرفا به باور خود زنان بازمی‌گردد، یائسگی از نظر روانی و حتی فیزیکی، هرگز به معنای از دست رفتن درخشش‌های زنانه نیست. از سوی دیگر، متخصصان زنان با بهره‌گیری از هورمون درمانی در مواردی که منع پزشکی برای فرد مطرح نباشد، می‌توانند در کاهش عوارض آزار‌دهنده یائسگی به خانم‌ها کمک کنند.

اما بهره‌گیری از درمان هورمونی نیز بدون عارضه نیست و با اما و اگرهایی همراه است که ما در گفت‌و‌گو با دکتر مریم‌السادات حسینی، رئیس سومین کنگره بین‌المللی چالش‌های بالینی در مامایی، زنان و نازایی و مدیرگروه زنان و زایمان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی مروری بر آنها خواهیم داشت.

هورمون درمانی برای دو گروه از بیماران مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ یک گروه بیمارانی که دچار یائسگی زودرس می‌شوند و گروه دیگر افرادی که در سن طبیعی یائسه می‌شوند اما با مشکلاتی روبه‌رو هستند.

دکتر حسینی در این باره می‌گوید: به دلیل این‌که عوارض یائسگی‌های زودرس زیاد است، توصیه می‌شود که خانم‌ها تحت نظر پزشک، آزمایش‌ها و بررسی‌های لازم را انجام دهند و اگر منع مطلقی برای هورمون درمانی ندارند، تحت هورمون درمانی قرار بگیرند. همچنین توصیه می‌شود در صورت یائسگی در سن طبیعی، غربالگری‌های خاص این دوره انجام شود، زیرا در این سن اقدامات و درمان‌های پیشگیرانه‌ای لازم است که باید صورت بگیرد.

هورمون درمانی پس از یائسگی، چرا؟

هورمون درمانی یک روش جایگزینی هورمونی است که به دنبال نارسایی تخمدان و بروز یائسگی انجام می‌شود.

رئیس سومین کنگره بین‌المللی چالش‌های بالینی در مامایی، زنان و نازایی با بیان این مطلب می‌افزاید: با بروز یائسگی عوارضی مثل گرگرفتگی، اختلال خواب، اختلات خلقی، خشکی واژن و پوکی استخوان رخ می‌دهد که با هورمون درمانی قابل کنترل و کاهش است. البته هورمون درمانی چیزی نیست که برای همه خانم‌ها طی یائسگی تجویز شود، بلکه برای برخی بسیار مفید و برای برخی مضر است. بنابراین توصیه می‌کنیم خانم‌ها قبل از استفاده از این درمان‌ها به مراکز درمانی یا متخصصان زنان مراجعه کنند تا بررسی‌های لازم صورت گیرد.

شما از هورمون درمانی سود می‌برید

به گفته دکتر حسینی، در افرادی که دچار یائسگی زودرس شده‌اند که معمولا به سن پایین‌تر از ۴۵سالگی اطلاق می‌شود، توصیه به مصرف هورمون می‌شود. در خانم‌هایی هم که به‌طور طبیعی یائسه می‌شوند نیز مصرف هورمون تا پنج سال توصیه شده به شرط این‌که موردی جهت منع مصرف هورمون نداشته باشند.

وی اظهار می‌کند: به طور کلی خانم‌هایی که از عوارض یائسگی رنج می‌برند، در ده سال اول یائسگی هستند، زیر ۶۰سال دارند و منعی جهت مصرف هورمون ندارند و از هورمون درمانی سود می‌برند.

تیغ دولبه هورمون درمانی

دکتر حسینی با اشاره به این‌که هورمون درمانی فواید ومضراتی دارد، می‌گوید: مهم‌ترین فایده هورمون درمانی، کاهش گرگرفتگی است که هنوز هم به‌عنوان بهترین درمان این عارضه شناخته شده است.

همچنین کمک به کاهش توده استخوانی کمک به بهبود خلق،کمک به کاهش درد‌های استخوانی و مفاصل از فواید هورمون درمانی محسوب می‌شود. کاهش ابتلا به سرطان روده بزرگ در افرادی که تحت هورمون درمانی بوده‌اند نیز دیده شده است.

این متخصص می‌افزاید: از عوارض هورمون درمانی به افزایش وزن حساسیت و درد پستان، خونریزی غیرطبیعی، افزایش مختصر خطر ابتلا به سرطان پستان نیز باید اشاره کرد.

شما نباید هورمون درمانی کنید

گرچه گفته می‌شود هورمون درمانی می‌تواند از بروز بیماری‌های قلبی ـ عروقی پیشگیری می‌کند، اما اگر فردی سابقه حوادث عروقی مانند ترومبوز عروقی، لخته شدن خون یا سابقه سکته مغزی و قلبی داشته باشد، استفاده از هورمون درمانی توصیه نمی‌شود.

از دیگر موارد منع هورمون درمانی می‌توان به ابتلای فرد به سرطان پستان،سابقه بیماری فعال کبدی و در معرض خطر بودن از نظر ابتلای به سرطان رحم اشاره کرد.

از قرص‌های هورمونی تا داروی تزریقی

هورمون درمانی روش‌های مختلفی دارد که شامل مصرف قرص‌های استروژن و ترکیبات پروژسترونی می‌شود که هم به‌صورت دوره‌ای وهم به‌طور مداوم مصرف می‌شود.

دکتر حسینی در این باره توضیح می‌دهد: در خانم‌هایی که تحت عمل جراحی برداشتن رحم قرار گرفته‌اند نیاز به مصرف پروژسترون ندارند و فقط استروژن مصرف می‌کنند، عوارض مصرف داروی هورمونی نیز کمتر است.

همچنین در برخی موارد، می‌توان از برچسب‌های پوستی نیز به‌عنوان یک روش درمان استفاده کرد. در خانم‌هایی که از خشکی واژن شکایت دارند و به دلایلی نمی‌توانند از نوع خوراکی داروی هورمونی استفاده کنند یا منع مصرف دارند نیز ترکیبات استروژنی واژینال به‌صورت کوتاه‌مدت، اثربخشی خوبی دارد و تاحدودی هم روی سایر عوارض یائسگی مفید است.

پونه شیرازی – سلامت / روزنامه جام جم